De Niveaus van Strijd

Gebaseerd op de Logische Niveaus van Bateson & Dilts. Wanneer we vastlopen, proberen we problemen vaak wanhopig op te lossen op het niveau van gedrag of de omgeving, terwijl de werkelijke hefboom hoger ligt.

Achtergrond voor de therapeut/behandelaar:
Het model van Robert Dilts onderscheidt logische niveaus waarin verandering kan plaatsvinden. In ACT zien we dat cliënten vaak vastzitten op niveau 1 en 2 (vermijdingsgedrag in de omgeving).

Door het probleem door deze piramide te halen, ontstaat er Defusie op niveau 4 (het zien van 'moet-regels' als losse gedachten) en overgang naar Zelf-als-context op niveau 5 (je bent niet je geconceptualiseerde label, maar de observerende ruimte).

1. Omgeving & Gedrag (Wat probeer je te veranderen/vermijden?)

Bijv. situaties ontwijken, uitstellen, heel hard werken, afleiding zoeken...

2. Capaciteiten & Emoties (Wat wil je niet voelen?)

Bijv. angst, onzekerheid, spanning, verdriet, 'het niet kunnen'...

3. Overtuigingen & Regels (Welke 'moet-regel' stuurt dit aan?)

Bijv. 'Ik moet het alleen kunnen', 'Ik mag geen fouten maken', 'Als ik nee zeg vinden ze me niet aardig'...

4. Identiteit (Welk label geef je jezelf als het mislukt?)

Bijv. 'Ik ben een angsthaas', 'Ik ben zwak', 'Ik ben een pleaser'...

💡 Het Systeeminzicht: Van Gevecht naar Defusie & Ruimte

Merk op hoe de strijd op het niveau van Gedrag (1) vaak een wanhopige poging is om de Emoties (2) onder controle te krijgen.

De echte hefboom zit echter hoger:

Defusie op Regels (3): Zie de 'moet-regel' niet als de waarheid, maar als een gedachte op niveau 3. Je hoeft de regel niet te volgen om toch te handelen.
Zelf-als-context (4): Je bent niet het geconceptualiseerde label op niveau 4. Je bent de ruimte (context) waarin deze gedachten, regels en gevoelens mogen verschijnen.

🧠 Analyse: De Niveaus van Strijd (Dilts & ACT)